De kleuren van de Sheltie
De 'basiskleuren'
Lange tijd zag je in Nederland maar drie soorten Shelties, de sable, driekleur en blue merle. Heel soms kwam er een andere kleur voorbij,
maar dit was zeer zeldzaam. De afgelopen jaren is hier het nodige in veranderd. De twee minder bekende
kleuren binnen het ras, bi-blue en bi-black (ook wel bi-colors genoemd als verzamelnaam voor de twee), zie je steeds vaker voorbij komen.
Hoewel ze nog niet zo regelmatig gefokt worden als bijvoorbeeld de
sables zijn er wel steeds meer fokkers die deze kleuren in hun lijnen hebben.
Maar wat betekenen de namen eigenlijk? Hoe ziet elke kleur eruit en welke
ouders kunnen welke kleuren geven? Hier is voor fokkers veel documentatie over
te vinden. Maar voor de liefhebbers, de gemiddelde pupkoper, kan het soms wat
ingewikkeld zijn allemaal. Vandaar dat ik op deze pagina op een
laagdrempelige manier wat wil uitleggen over de kleuren binnen het ras.
Sable
De misschien wel bekendste kleur binnen het ras is de sable.
Dit komt mede door de populaire tv held Schotse Collie Lassie, die sable
kleurig was.
De kleur sable is er in verschillende tinten, van gold sable (de lichtere,
zachte goudkleurige variant) tot dark sable (deze honden hebben donkere
uiteindes aan hun haren waardoor de vacht veel donkerder van kleur is). Hoewel
hier allemaal verschillende termen voor zijn heet het officieel allemaal sable.
Sable is een dominante kleur, wat simpelweg wil zeggen dat de kleur in veel gevallen de boventoon voert. Dit is ook één van de redenen dat je ze zo vaak
ziet.
Op dit moment mag de kleur sable alleen met sable, driekleur en bi-black gematcht worden. In het buitenland mag combineren met blue merle en bi-blue in sommige
landen ook, maar in Nederland is dit (nog) niet toegestaan.
Afhankelijk van de voorouders van de hond zullen in veel gevallen sables alleen sable kleurige pups geven. Alleen wanneer er bi-black of driekleur in de
lijnen voorkomt, dit genetisch gezien ook is overgebracht op de sable hond en
beide ouders dit gen bezitten bestaat er een kans op pups in een zwarte kleur.
Wanneer een sable met een blue merle of bi-blue een nestje heeft bestaat er de
kans op sable merle pups. Simpel gezegd zijn dit pups die de kleur van een
sable hebben maar met het vachtpatroon van een merle. Sable merle is niet
altijd even duidelijk zichtbaar, met name bij volwassen honden. Om deze reden
mag in de meeste landen met deze kleur niet gefokt worden. Toch is het niet zo
dat de kleur sable merle op zichzelf gezondheidsproblemen met zich meebrengt. In feite is het net zoiets als een blue merle hond maar dan in de kleur bruin. Maar omdat het
risico op gezondheidsproblemen bij merle x merle combinaties groot is, en bij
een sable merle deze kleur zoveel slechter zichtbaar is, nemen de meeste
fokkers en rasverenigingen hierin geen risico’s.
Waarom merle x merle zo gevaarlijk is lees je verderop hieronder.
Boven een sable
Onder een sable merle
Driekleur & Bi-black
De twee zwarte kleuren binnen het Sheltie ras zijn driekleur
en bi-black (ooit bestond er ook nog black & tan, zonder wit dus, maar deze kleur is inmiddels uitgestorven). Driekleur staat, zoals de naam al doet vermoeden, voor een hond
met driekleuren. Een driekleur heeft een overwegend zwarte vacht met bruine tan
tekening en witte features. Een bi-black, ook wel zwart-wit genoemd, mist de
bruine tan tekening. Deze zijn volledig zwart met wit.
Uniek aan deze twee kleuren is dat zij als enige kleuren binnen het ras met
iedere andere kleur gecombineerd mogen worden. Dat maakt met name dekreuen in
deze kleuren geliefd en gewild onder fokkers, omdat ze veelzijdig ingezet
kunnen worden.
Een driekleur kan de bi-factor bij zich dragen (net zoals een sable en blue merle dit ook kan), ondanks dat dit niet te zien is. In het kort komt het erop neer dat de genen
die ervoor zorgen dat een hond bi-black wordt van beiden ouders nodig zijn om
ook daadwerkelijk een bi-black te creëren. Draagt maar één van de twee ouders
dit gen dan kan deze dit wel doorgeven aan diens nakomelingen, maar zullen de nakomelingen dit niet van buiten laten zien. Hierdoor kan het voorkomen dat twee
driekleuren, mits zij dus allebei de bi-factor dragen, bi-black pups geven. Bi-blacks kunnen op hun beurt, als hun partner niet de bi-factor draagt, geen pups in hun eigen kleur geven. Dit is namelijk alleen mogelijk als allebei de ouders bi-factor dragend zijn.
Omdat de kleuren driekleur en bi-black met alle kleuren binnen het ras gematcht
mogen worden zijn er ook heel veel kleurmogelijkheden bij de nakomelingen van
deze kleuren. Vandaar dat het handig is om, indien je hier benieuwd naar bent,
aan een fokker te vragen welke kleuren zij denken te verwachten uit een
bepaalde combinatie.
Boven een driekleur
Onder een bi-black
Blue Merle & Bi-blue
De kleuren blue merle en bi-blue zijn de grijsachtige, gemêleerde
kleuren van de Sheltie. Hoewel deze kleuren best populair zijn binnen het ras,
zijn ze ook relatief moeilijk te fokken. Dit komt omdat er zoveel beperkingen
zijn waarmee deze twee kleuren gecombineerd mogen worden. Blue merle en
bi-blue mogen namelijk alleen gecombineerd worden met een partner van een zwarte
kleur, oftewel driekleur of bi-black. Fokken met sables ik zoals ik hierboven al uitlegde momenteel niet toegestaan in Nederland, en merle x merle combinaties zijn helemaal uit den boze.
Blue merle is de kleur met tan, terwijl bi-blue alleen bestaat uit grijstinten,
zwart en wit. Bi-blue kan alleen ontstaan wanneer twee ouderdieren de bi-factor
dragen en daarbij één van hen een merle is. Dit maakt deze kleur de meest unieke kleur
bij de Shelties.
Belangrijk om te weten is dat de kleuren blue merle en bi-blue geen verhoogde
kans geven op gezondheidsproblemen. Ze zijn net zo gezond als een sable,
driekleur of bi-black en volledig veilige, erkende kleuren. Het wordt pas gevaarlijk als twee merles met elkaar gecombineerd worden. Om deze reden is het wel altijd verstandig extra voorzichtig te zijn met een merle hond wanneer je hiermee van plan bent te fokken.
Bijzonder is dat deze twee kleuren als enige kleuren binnen het ras blauwe ogen
mogen hebben. In het nest is op jonge leeftijd vaak nog niet duidelijk te zien
welke oogkleur een merle zal hebben. Dit komt omdat alle pups met blauwige ogen
worden geboren. Met de weken verandert dit echter. Bij alle andere Sheltie
kleuren wordt de uiteindelijk oogkleur bruin maar bij merles kan dit zowel
bruin als blauw als een mix hiervan worden. Honden kunnen dus bruine ogen met
blauwe vlekjes hebben, twee verschillend gekleurde ogen of helemaal blauwe of bruine
ogen hebben. Ook deze oogkleur zegt weer niks over de ooggezondheid van de
hond. Het is simpelweg een speciale bijkomstigheid van de merle kleuren wat ze
nog aparter maakt.
Boven een blue merle
Onder een bi-blue
Color Headed White (CHW) of 'Bontjes'
Er is een kleurfout die ook een eigen uitleg verdient.
Dat is namelijk de color headed white (CHW), ook wel ‘bontjes’ genoemd in het
Nederlands. Dit ‘foutje van de natuur’ kan in alle hierboven genoemde kleuren
voorkomen en zorgt voor meer aanwezig wit dan is ‘toegestaan volgens de ras standaard’.
Deze kleuromschrijving is geen officiële kleur. Op een stamboom zul je dus
nooit CHW zien staan. Maar heb je bijvoorbeeld een sable met een sable
kleurig hoofd, witte rug en daarop enkele vlekken die sable kleurig zijn… Dan
heb je eigenlijk een CHW.
De naam color headed white komt van het feit dat deze honden vaak een
hoofdkleur hebben die past bij één van de erkende kleuren binnen het ras maar een overwegend/deels wit lichaam. Ze hebben dus eigenlijk
een gekleurd hoofd met wittig lijf, oftewel 'color headed white'. In het Nederlands
wordt vaak gesproken van ‘bontjes’, vernoemd naar het bonte patroon dat bijvoorbeeld
koeien hebben.
Zelf heb ik ook wel eens bontjes gefokt. Al was het bij deze honden niet zo zichtbaar als bij het voorbeeld op deze pagina. In ons eerste nestje zaten twee pups met enkele kleine witte vlekken over hun lichaam. Uiteindelijk waren deze vlekken op volwassen leeftijd niet eens echt meer heel duidelijk zichtbaar omdat de vacht zo lang was gegroeid dat er andere haren overheen vielen. Maar ook bij zo een minimale hoeveelheid wit op een plek anders dan het hoofd, kraag en benen wordt gesproken van een bontje.
Hoewel het officieel een kleurfout is, is er eigenlijk niks mis met een CHW.
Het is puur een esthetisch ‘foutje’ dat sommige mensen zelfs mooier vinden. Het extra wit in de
vacht zorgt niet voor gezondheidsproblemen. Toch wordt er in Nederland
eigenlijk niet bewust met deze kleur gefokt omdat dit volgens de rasstandaard niet
gewenst is.
Een color headed white in de kleur driekleur
Double Merle
En dan blijft er nog één kleur over. De enige kleur van dit
lijstje die wel gezondheidsproblemen met zich mee brengt, gevaarlijk is en
daarom ook ten alle tijden vermeden moet worden. Een kleur die zelfs verboden
is hier in Nederland, en met een goede reden. Namelijk de double merle, eigenlijk een soort albino Sheltie.
Double merle ontstaat als merle x merle gecombineerd wordt. Wanneer deze
combinatie wordt gemaakt bestaat er een 25% kans dat een pup twee keer het
merle gen met zich mee zal dragen, oftewel een double merle wordt. Merle is een
verdunning, vandaar ook dat blue merles en bi-blues zo een grijsachtige gemêleerde
vacht hebben. Wanneer dit dubbelop gestapeld wordt verdunt dit zo dat de pups
wit zullen worden. Dit gebrek aan pigment is echter niet alleen zichtbaar in de
vacht. Ook op andere plekken in het lichaam zorgt dit voor verdunningen wat
ernstige gevolgen met zich kan meebrengen. Zo zijn een hoop double merle honden
doof en/of blind en kunnen ze daarnaast ook een overgevoeligheid hebben voor de
zon.
Ik ken persoonlijk een double merle hond die gered is uit het
buitenland en zowel volledig doof als blind is. Hoewel zij gelukkig een
prachtig leven heeft bij haar familie, heeft ze het niet makkelijk gehad. Er moet met veel dingen rekening gehouden worden als je een hond met zulke beperkingen in huis hebt. Je wenst het ook niemand toe, zowel doof als blind te zijn, dus ook zeker een hond niet.
Gelukkig zijn er om deze reden regels waarmee merles wel en niet
gecombineerd mogen worden. Merle x merle is ten alle tijden verboden maar
vanwege de risico’s is fokken met sable merle, zoals ik eerder al zei, dus ook niet
toegestaan binnen Nederland. Hoewel er DNA tests bestaan om te kunnen
achterhalen of een hond het merle gen draagt, vindt men momenteel het risico te
groot dat er met een sable merle gefokt zou kunnen worden die niet zichtbaar
het merle gen met zich mee draagt.
Een double merle
Wat betekent dit alles concreet voor de nestjes hier bij Special Princess? Aangezien allebei onze meiden blue merle en bi-blue zijn mag het na deze uitleg wel duidelijk zijn dat bij ons dus geen sables geboren zullen worden. Dit is immers niet toegestaan met de huidige regelgeving. Allebei onze meiden dragen de bi-factor, Bloom onzichtbaar en Mizuki zichtbaar. Dit houdt in dat zij, met de een partner die ook de bi-factor draagt, kans hebben op bi-color pups. Treffen zij een partner die niet de bi-factor draagt dan zullen zij alleen driekleur en blue merle pups kunnen krijgen. Dit geldt ook voor Mizuki, ondanks haar eigen bi-blue vachtkleur.
Het is allemaal heel ingewikkeld. Ik zou hier ook nog uren over kunnen doorpraten maar dan schiet ik mijn doel voorbij. Ik hoop dat met deze uitleg het een beetje duidelijker is geworden welke kleuren er bij de Shetland Sheepdog voorkomen en wat iedere kleuromschrijving betekent. Mochten er nog vragen zijn naar aanleiding van dit alles dan ben ik natuurlijk te bereiken via het contactformulier.
